Wyszukujesz psychologa w Rzeszowie? Nasza poradnia psychologiczna zapewni Ci pomoc!

Problem sensowności – dalszy opis

Spostrzeżenie Twaina świadczy o tym, że generalizacja zachodzi bez specjalnych ćwiczeń. Opanowawszy pojęcie ułamka dzięki doświadczeniom z sucharkami, ciastkami, sznurkiem, jabłkami itd., Paweł bez dalszego uczenia się potrafi uogólnić swe umiejętności na nowe sytuacje. Może więc wskazać „ułamki” na żądanie, czy też sam je wytworzyć w różnorodnych sytuacjach. Poza tym, skoro przyswoił sobie słowne określenie oznaczające część całości, może teraz myśleć, mówić i rozszerzać swą wiedzę o pojęciu ułamka, nawet w braku jego konkretnych przykładów. Dzięki wyuczeniu się pojęć, człowiek nie jest uzależniony od fizycznej obecności specyficznych bodźców. Zauważmy jednak, że uczenie się rozróżniania odgrywa przy tym wielką rolę, gdyż uczeń musi umieć ustalić, czy dany przedmiot jest, czy nie jest reprezentantem określonego pojęcia. Zdolność poprawnego uogólniania polega w dużej mierze na precyzyjnym rozróżnianiu, będąc jednocześnie pochodną wcześniejszych doświadczeń. Uświadomiłem to sobie ze szczególną ostrością ucząc pewnego lata dzieci w wieku przedszkolnym w indiańskiej wiosce rybackiej położonej na Wyspie Vancouver. Poprosiłem mianowicie małą dziewczynkę, żeby uporządkowała cztery rysunki jabłka w kolejności od najmniej do najbardziej zjedzonego. Rysunki przedstawiały: (1) całe jabłko, (2) jabłko raz ugryzione, (3) jabłko zjedzone do po- łowy, (4) ogryzek. Zrobiła to poprawnie i potrafiła opowiedzieć, co się stało z jabłkiem. Kiedy jednak spytałem, co zostało po zjedzeniu jabłka, odpowiedziała, że „kości”.

Skoro słowa ułatwiają uczenie się pojęć, powstaje ważne dla dydaktyki pytanie: „Czy nauczanie czysto werbalne wystarcza do opanowania pojęć?” Czy Paweł mógłby uchwycić sens pojęcia ułamka nie mając do czynienia z konkretnymi przedmiotami, których mu dostarczyłem? Odpowiedź brzmi „Tak – jeśli przedtem przyswoił już sobie wiele takich pojęć jak jabłko, ciastko, sucharek, sznurek, a także tych, które są wykorzystywane wprost w instrukcjach słownych, a więc: połamać, ułamać, część, całość, i mniej niż”.

Drugie „jeśli” dotyczy tego, czy w swej dotychczasowej nauce miał on do czynienia z konkretnymi odpowiednikami tych pojęć tworzącymi sensowny łańcuch skojarzeń w przeciwieństwie do mechanicznie opanowanych łańcuchów słownych. Jeśli wszystkie te warunki są spełnione, do wyuczenia się pojęcia ułamka wystarczy po prostu informacja: „Ułamek to pewna ilość mniejsza od całości”.

Oczywiście niemądrze byłoby polegać wyłącznie na werbalnym uczeniu pojęć, gdyż mogłoby się zdarzyć, że zostaną one opanowane pod postacią pozbawionych znaczenia i bezużytecznych łańcuchów słownych. Niebezpieczeństwo to jest bardziej realne w wypadku bardzo małych uczniów niż w wypadku werbalnie nastawionych dorosłych, ale liczyć się z nim trzeba zawsze, ilekroć ktoś próbuje przyswoić sobie jakieś pojęcie. Problem ten lepiej poznamy w rozdziale 11., a także w najbliższym fragmencie, poświęconym uczeniu się pojęć abstrakcyjnych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.