Wyszukujesz psychologa w Rzeszowie? Nasza poradnia psychologiczna zapewni Ci pomoc!

Przyswajanie a odkrywanie – dalszy opis

Przyjrzyjmy się teraz programowi nauczania języka, przeznaczonemu dla zaniedbanych dzieci w wieku przedszkolnym: jego autorami są Bereiter i Engelmann (1966). Jest to przykład wysoce ustrukturalizowanego programu nauki pojęć, opartego na recepcyjnej metodzie uczenia się ze zrozumieniem i spełniającego wszystkie warunki niezbędne do opanowania pojęć abstrakcyjnych. Nawiasem mówiąc, ja jako autor tej książki posługuję się tą samą metodą, aby ułatwić Ci zdobycie wiedzy o pojęciach abstrakcyjnych. W innym miejscu przekonamy się, jak funkcjonuje metoda uczenia się za pomocą odkryć.

Kilka przykładów metody recepcyjnej Program Bereitera i Engelman- na, spełnia, jak wynika z przytoczonych niżej fragmentów, wszystkie warunki uczenia się pojęć abstrakcyjnych. Autorzy traktują pojęcie abstrakcyjne jako „twierdzenie drugiego rzędu”. Oto, co mówią oni o swym programie:

„ W trakcie realizacji tego programu… dzieci przyswajają sobie nowe pojęcia – nowe sposoby organizowania doświadczeń lub też wiązania ich ze sobą. Nie można oczekiwać, że dziecko po jednorazowej demonstracji pojęcia «długi» dojdzie do świadomej bądź nieświadomej konkluzji: «Już wiem, to znaczy…#. Przeciętne dziecko zaniedbane vr żaden sposób nie potrafi dokończyć zdania zaczynającego się od: «To znaczy…». Dlatego pokaz jest tu jeszcze ważniejszy niż przy nauce języków obcych. Trzeba bardzo starannie dobierać ilustracje i umiejętnie je wykorzystywać, łącząc stale z ćwiczeniami językowymi. Dziecko uczy się nie tylko, jak wyrazić dane pojęcie w nowym języku czy dialekcie. Ucząc się poprawnego formułowania twierdzeń dotyczących ilustracji i przedmiotów konkretnych, uczy się ono po prostu tego pojęcia”H.

Bereiter i Engelmann ukazują następnie przechodzenie od twierdzeń identyfikujących do opisujących, co jest wyrazem postępu w sferze abstrakcji językowych. Ich program zawiera specjalne wskazówki dla nauczycieli. Przyimki można uważać za pojęcia abstrakcyjne, gdyż są to słowa dotyczące relacji między co najmniej dwoma pojęciami. W omawianej pracy Bereiter i Engelmann dokładnie przedstawiają organizację nauczania przy- imków w swym programie rozwijania umiejętności językowych. W przytoczonym niżej fragmencie tego programu (tabela 6-1) odnajdujemy wszystkie warunki uczenia się pojęć.

Uczenie się przyimków jako szczególny przypadek uczenia się pojęć abstrakcyjnych

Za pośrednictwem twierdzeń dotyczących położenia, dzieci uczą się opisywać przedmiot przez zlokalizowanie go w stosunku do innych rzeczy znajdujących się w otoczeniu. Zdanie przyimkowe przyjmie tu postać zdania przyimkowego drugiego rzędu.o budowie: „To …jest…”, gdzie na pierwszym miejscu figuruje nazwa znanego przedmiotu (To krzesło jest…) a na drugim – oznaczenie położenia (To krzesło jest pod stołem).

– 1. Zacznij od przyimków: na, nad i pod.

– 2. Dla zobrazowania położenia użyj trzech przedmiotów – krzesła, książki i stołu. W pierwszej części pokazu poprzestań tylko na dwóch (książka i stół). Z chwilą gdy oba przedmioty zostaną zidentyfikowane i opisane we wszystkich zrozumiałych dla dzieci szczegółach (To jest książka: ta książka jest czerwona), połóż książkę na stole i zadaj pytanie o położenie (właśnie ono stanowi nowy element). „Gdzie jest książka?… Książka jest na stole”. Poproś dzieci o powtórzenie tego zdania, a następnie wprowadź rozmaite zdania przeczące, pełniące funkcję odpowiedzi na różne pytania o położenie. „Czy. ta książka jest nad stołem?… Nie, ta książka nie jest nad stołem. Czy ta książka jest pod stołem?… Nie, ta książka nie jest pod stołem. Ta książka jest na stole”. Umieść teraz książkę nad stołem. „Czy teraz książka jest na stole? … Nie, teraz książka nie jest na stole. Książka jest nad stołem”. Z kolei połóż książkę pod stołem i postępuj jak wyżej. Powtórz całą demonstrację, ale zamiast książki użyj krzesła (dla zaznaczenia, że stosunki przestrzenne nie są ograniczone do książek i stołów).

– 3. Po wstępnym pokazie wprowadź ćwiczenia polegające na wypełnianiu przez dzieci poleceń w rodzaju: „Połóż rękę na stole”. Gdy tylko dzieci wykonają tę czynność, zapytaj „Gdzie jest twoja ręka?” (lub „Gdzie jest ta ręka?”). Przejdź do pytań wymagających zaprzeczania. Możesz teraz wprowadzić nowy wariant tego samego zadania, w którym biorą udział wszyscy uczestnicy grupy zajęciowej: Każ któremuś dziecku położyć rękę na stole. Zadaj pytanie zaczynające się od gdzie i odpowiedz na nie: „Ręka Alberta jest na stole”. Poproś inne dziecko, by położyło rękę na ręce pierwszego dziecka i postaw to samo pytanie. „Ręka Marysi jest na ręce Alberta”. Postępuj w ten sposób, dopóki wszystkie dzieci nie dołączą swych dłoni.

– 4. Zorganizuj zabawę polegającą na formułowaniu wypowiedzi dotyczących położenia. Szepnij dziecku do ucha: „Usiądź pod stołem”, zaś sam zamknij oczy i zwróć się do klasy: „Nie mogę teraz zobaczyć, gdzie jest Harold, więc musicie mi powiedzieć, gdzie on jest. Nie pokazujcie mi, bo nie mogę go zobaczyć. Powiedzcie mi o Haroldzie. Harold jest gdzieT’ Często udaje się zachęcić dziecko do odpowiedzi, przedstawiając mu niedorzeczne propozycje. „Tomku, ty mi powiesz, gdzie jest Harold. Czy stoi właśnie na środku ulicy?… Czy unosi się w powietrzu?… Gdzie on jest?” Uznawaj poprawne odpowiedzi typu „On jest gdzieś tam”, „On jest tu, w klasie” itd.

– 5. Po opanowaniu przyimków na, nad i pod przejdź do następnych. Dzieci powinny opanować takie pojęcia dotyczące położenia jak: w, przed, (z przodu), za (z tylu) i pomiędzy.

Uczenie się przyimków jako szczególny przypadek uczenia się pojęć abstrakcyjnych

Żeby zademonstrować w i jego odwrotność, trzeba posłużyć się jakimś pojemnikiem. Po wstępnych pokazach do dalszych ćwiczeń można wykorzystać psie budy, budynki i obrazki w książce. „Czy ten człowiek jest w domu?… Tak, on jest w domu”.

Zanim przedstawisz przyimki przed i za, wskaż, że budynki mają przód i tył. Bardzo dobrze nadaje się do tego obrazek psiej budy. „Widzisz to wejście? To jest przód psiej budy”. Pytania o przyimki z przodu i z tyłu można odnosić do ilustracji książkowych. Jeśli np. masz obrazek domu, zapytaj: „Czy przed domem stoi chłopiec?… Nie. Czy mógłbyś mi pokazać, w którym miejscu narysowany byłby chłopiec stojący przed domem? … Dobrze”. Później pojęcia z tylu i z przodu można rozszerzyć na przedmioty, które nie mają tak wyraźnego przodu i tyłu…

Przy okazji wszystkich opisanych wyżej zadań przechodź do zdań przyimkowych, które mówią o przedmiotach w liczbie mnogiej. Kiedy dzieci opanują już na, nad i pod, swobodnie wprowadź liczbę mnogą. Możesz np. umieścić na stole nie jedną, lecz dwie ręce dziecka. „Gdzie są ręce?… Ręce są na stole”.

Kiedy dzieci radzą już sobie z przyimkami, poproś je, żeby formułowały twierdzenia przeczące. Umieść jakiś przedmiot na stole i poproś dzieci o stosowną wypowiedź. „Gumka jest na stole”. Teraz daj polecenie: „Powiedz mi, gdzie nie ma gumki. Gumki nie ma gdzie?” Trzeba chwalić odpowiedzi „twórcze”. „Śmiało, odpowiedz mi coś głupiego, np.: «Gumki nie ma w klozecie»”. Stosując tego rodzaju, oczywiście absurdalne, przykłady, uczymy podstawowych rzeczy o położeniu, a dzieci uświadamiają sobie na nich, które elementy zdania mogą się zmieniać.

Wprowadź zdania, w których przyimki występują wielokrotnie. Wskaż, że gumka może być jednocześnie na krześle, w klasie, w szkole i w mieście. Można tak umieścić trzy lub cztery przedmioty, żeby dało się zbudować rozmaite wypowiedzi. Książka może być np. na podłodze, pod stołem i koło gumki.

Jako nauczyciel będziesz musiał uczyć wielu pojęć abstrakcyjnych. Będziesz też musiał ułatwić uczniom łączenie pojęć w proste reguły czy zasady oraz łączenie prostych zasad w reguły nadrzędne w trakcie rozwiązywania przez nich rozmaitego typu problemów. Przed chwilą dowiedziałeś się o znanym zastosowaniu metody recepcyjnej do złożonej czynności uczenia się. Teraz spróbuję pokazać, w jaki sposób spełnione są warunki uczenia się reguł wówczas, gdy organizacja procesu dydaktycznego podporządkowana jest metodzie uczenia się za pomocą odkryć. Konkretne przykłady zaczerpniemy z lekcji prowadzonej przez pana Johnsona. Dzięki tym przykładom przyswoisz sobie materiał ze zrozumieniem.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.