Wyszukujesz psychologa w Rzeszowie? Nasza poradnia psychologiczna zapewni Ci pomoc!

STEROWANIE NEGATYWNE – MIT KARY

Drugą metodą inicjowania, utrwalania i modyfikacji zachowania instrumentalnego jest sterowanie negatywne, zwane również sterowaniem puni- tywnym lub awersyjnym. Polega ono na stosowaniu wzmocnień ujemnych, takich jak deprywacja pokarmowa, kary pieniężne, przymus, represje, złe stopnie szkolne, odrzucenie przez grupę społeczną, przesunięcie na niższe stanowisko w hierarchii władzy czy też nienawiść demonstrowana przez otoczenie. Tego rodzaju bodźce nazywa się w psychologii karami. Kara jest niepożądanym, awersyjnym skutkiem działania, który został celowo wprowadzony przez ludzi po to, aby wyeliminować zachowania dewiacyjne i aspołeczne.

O ile nagrody są rzadkim środkiem sterowania, o tyle kary stanowią często główne narzędzie zmiany zachowania. W wielu instytucjach produkcyjnych i wychowawczych system karania jest szeroko rozwinięty. „W systemie dyscyplinarno-izolacyjnym, w którym na pierwszy plan wysuwa się kontrola zewnętrzna — pisali moi koledzy, Czesław Czapów i Stanisław Jedlewski – najłatwiejszym środkiem oddziaływania jest kara wymierzona przez wychowawcę: wśród wychowawców przeważa przekonanie, iż właśnie kara zewnętrzna stanowi najskuteczniejszy środek wychowawczy. W rezultacie aplikują oni kary, jedną, drugą, coraz szybciej, coraz nie- tfi cierpliwiej, oczekując natychmiastowych zmian W zachowaniu.” 9 Również w wielu innych instytucjach współczesnych, w szkole, w urzędzie czy w fabryce wzmocnienia negatywne stały się dominującym środkiem sterowania zachowaniem.

Czasem można spotkać się z twierdzeniem, że w toku rozwoju społeczeństwa system karania jest wypierany przez inne bardziej humanitarne środki oddziaływania na człowieka. Nie widzę argumentów, które by pozwoliły przyjąć ten pogląd. Na podstawie analizy instytucji współczesnych można zaryzykować hipotezę, że nie tyle kary odgrywają stopniowo coraz mniejszą rolę, ile że z m i e n ia się ich repertuar i struktura. Stają się one coraz bardziej wyrafinowane i subtelne: co więcej, często są niewidoczne dla postronnego obserwatora. Tak na przykład w szkołach ojców jezuitów stosowano karę chłosty bez żadnych skrupułów. W czasach obecnych została ona prawie całkowicie wyeliminowana z systemu edukacyjnego. Zastąpiono ją subtelnymi karami społecznymi, które często zaprzeczają autonomii i samodzielności ucznia, uniemożliwiają zaspokojenie jego potrzeby samorealizacji. Pomysłowość ludzi w wytwarzaniu coraz to nowych systemów wzmocnień negatywnych jest godna uwagi.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.