Wyszukujesz psychologa w Rzeszowie? Nasza poradnia psychologiczna zapewni Ci pomoc!

TEORIA ORGANICYSTYCZNA

Odkąd w XVII wieku Kartezjusz rozszczepił jednostkę na dwa odrębne, choć oddziaływające na siebie wzajemnie byty, ciało i duszę, a w XIX wieku Wundt, nawiązując do tradycji brytyjskiego asocjacjonizmu, rozbił psychikę na atomy sprowadzając ją do elementarnych cząsteczek – wrażeń, uczuć i wyobrażeń, wielokrotnie podejmowano próby zmierzające do połączenia psychiki i ciała i traktowania organizmu jako jednolitej, zorganizowanej całości. Godna uwagi próba tego rodzaju, która w ostatnich latach przyciągnęła wielu zwolenników, znana jest pod nazwą stanowiska organicystycznego (organismic viewpoint) lub holistycznego. Stanowisko to znalazło wyraz w psychobiologii Adolfa Meyera (Meyer, 1948: Rennie, 1943), w kierunku medycznym zwanym psychosomatyką (Dunbar, 1954) oraz w fundamentalnej pracy G.E. Coghilla (1929), poświęconej związkowi między rozwojem systemu nerwowego a zachowaniem.

Najważniejszymi prekursorami koncepcji organicystycznej w dziedzinie medycyny byli Hughlings Jackson, wybitny angielski neurolog (1931), oraz Claude Bernard (1866), słynny fizjolog francuski. Jan Smuts, południowoafrykański polityk i wojskowy, uważany jest za czołowego rzecznika teorii organicystycznej na terenie filozofii, a jego znakomita książka Holism and evolution (1926 – Holizm i ewolucja) wywarła wielki wpływ na współczesnych. Generał Smuts utworzył słowo holizm (holism) od greckiego źródłosłowu holos, oznaczającego „kompletny”, „cały”, „całkowity”. W psychologii teorię organicystyczną wyłożyli w swych pracach J.R. Kantor (1924, 1933,1947), R.H. Wheeler (1940), Gardner Murphy (1947), Heinz Werner (1948), Carl Rogers (zob. rozdział 8). Teoria ta czerpała inspirację z epokowego artykułu Johna Deweya The reflex arc concept in psychology (1896 – Pojęcie luku odruchu w psychologii). Arystotelesa, Goethego, Spinozę i Williama Jamesa wymienia się jako tych, z których zalążkowych idei rozwinęła się teoria organicystyczna. Aczkolwiek nie wszyscy z wymienionych tu autorów przedstawili w pełni rozwinięte teorie organicys- tyczne, to jednak ich koncepcje zmierzają w tym samym kierunku.

Ściśle związany ze stanowiskiem organicystycznym jest ruch zwany psychologią postaci, zainicjowany przez Wertheimera, Koffkę i Kohlera, którzy w latach poprzedzających wybuch I Wojny Światowej doprowadzili do rewolty przeciw analizie psychologicznej, jaką wówczas uprawiali Wundt i jego zwolennicy. Ruch ten reprezentował nowy rozwój analizy świadomego doświadczenia. Przyjmując za punkt wyjścia pole percepcyjne jako całość, wyodrębniali z niego figurę i tło, a następnie badali właściwości każdego z tych komponentów i ich wzajemne oddziaływanie. W dziedzinie uczenia się zastąpili oni doktrynę asocjacji koncepcją wglądu (insight). Człowiek uczy się zadania jako sensownej całości, a nie kawałek po kawałku.

Aczkolwiek psychologia postaci miała ogromny wpływ na współczesny sposób myślenia i z pewnością wykazuje „duchowe pokrewieństwo” z teorią organicystyczną, to jednak, ściśle mówiąc, nie można jej uznać za psychologię organicystyczną. Wynika to stąd, że psychologia postaci, taka jaką stworzyli Wertheimer, Koffka i Kohler, skłonna była ograniczać swe zainteresowania do zjawisk świadomości i nie wypowiadała się prawie wcale na temat organizmu czy osobowości jako całości. Teoria organicystyczna zapożyczyła wiele swych pojęć z psychologii postaci, a oba te stanowiska pozostawały ze sobą w najbardziej przyjaznych stosunkach. Psychologię organicystyczną można uważać za rozszerzenie zasad psychologii postaci na organizm jako całość.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.