Wyszukujesz psychologa w Rzeszowie? Nasza poradnia psychologiczna zapewni Ci pomoc!

Założenia danej teorii

Spróbujmy teraz określić bardziej szczegółowo, czym jest teoria. Z czego zatem składa się teoria w swej idealnej postaci? Powinna ona zawierać zbiór odpowiednich założeń powiązanych ze sobą w sposób systematyczny oraz zbiór definicji empirycznych.

Założenia muszą być odpowiednie, to znaczy muszą się odnosić do faktów empirycznych, których dotyczy dana teoria. Jeśli jest to teoria słuchu, założenia muszą dotyczyć procesu słyszenia, jeśli jest to teoria spostrzegania, założenia muszą odnosić się do procesu spostrzegania. Zazwyczaj charakter tych założeń odzwierciedla indywidualne, odrębne właściwości danej teorii. Dobry teoretyk to ktoś, kto potrafi wykryć założenia użyteczne lub – inaczej – założenia o dużej wartości predyktywnej dotyczące zjawisk empirycznych w danej dziedzinie. Założenia te mogą być bardzo ogólne lub zupełnie szczegółowe, w zależności od charakteru teorii. Teoretyk zajmujący się zachowaniem może przyjąć, że wszelkie zachowanie jest motywowane, że zdarzenia mające miejsce we wczesnym okresie życia są najważniejszymi wyznacznikami zachowań w życiu dorosłego, że te same ogólne prawa rządzą zachowaniami różnych gatunków zwierząt: może też przyjąć, że wzrost lęku prowadzi do spadku poziomu wykonania zadań motorycznych lub że jakaś konkretna zmienna ma w danej populacji rozkład normalny. Założenia te mogą także przybierać różną formę, od precyzji twierdzeń matematycznych do stosunkowej nieścisłości większości przedstawionych powyżej przykładów.

Założenia muszą być nie tylko jasno sformułowane. Założenia i inne elementy danej teorii powinny być ze sobą powiązane, a ich wzajemne relacje – wyraźnie określone. Oznacza to, iż muszą istnieć reguły określające współzależność między założeniami a zawartymi w nich pojęciami. Te wewnętrzne relacje muszą być jasne, aby teoria była logicznie spójna i aby możliwe było wyprowadzenie z niej przewidywań. Brak takich jasno określonych reguł utrudnia lub nawet uniemożliwia wyłonienie empirycznych konsekwencji teorii. O zasadach tych mówi się czasami jako o syntaksie teorii, ze względu na ich podobieństwo do reguł gramatycznych. Przytaczaliśmy już jako przykład, iż można założyć, że wzrost lęku powoduje spadek poziomu wykonania zadań motorycznych. Dodatkowo można przyjąć, że wzrost samooceny prowadzi do polepszenia wykonywania zadań motorycznych. Jeśli widzielibyśmy tylko tyle, a chcielibyśmy przewidzieć, co może się dziać w sytuacji, gdy w grę wchodzi zarówno samoocena, jak i lęk, to brak określenia relacji istniejącej między tymi dwoma założeniami nie pozwoliłby nam na stwierdzenie czegokolwiek na temat przewidywanej współzależności między samooceną a lękiem. Właściwe sformułowanie założeń teoretycznych powinno umożliwić osobie, która stosuje daną teorię, wyraźne określenie relacji między tymi dwoma założeniami.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.