Wyszukujesz psychologa w Rzeszowie? Nasza poradnia psychologiczna zapewni Ci pomoc!

ZMIENNE EKSPERYMENTALNE CZ. II

Przyjmując jako kryterium czas, w jakim działają bodźce, możemy podzielić zmienne eksperymentalne na cztery kategorie. Jedna z nich obejmuje bodźce działające na osobnika w okresie poprzedzającym uczenie się, druga – bodźce występujące w czasie uczenia się, trzecia – bodźce działające w okresie następującym po uczeniu się, a poprzedzającym pomiar efektów, i czwarta – bodźce działające w czasie dokonywania pomiaru. Jeśli na prostej oznaczającej czas umieścimy uczenie się i dokonywanie pomiaru, to wymienione kategorie zmiennych eksperymentalnych możemy przyporządkować następująco (rys. 4).

Podział ten nie jest bynajmniej wynikiem tylko spekulacji, wpływowi wszystkich wymienionych kategorii zmiennych poświęca się w badaniach psychologicznych wiele uwagi. Na przykład, jeśli interesuje nas transfer 2, to operujemy I kategorią zmiennych. Gdy zainteresowani jesteśmy metodami uczenia się, odwołujemy się do II kategorii zmiennych. Jeżeli przedmiotem badań jest ułatwienie lub hamowanie retroaktywne 3, to odwołujemy się do III kategorii zmiennych. Gdy zaś badamy zależność efektu od metody pomiaru, stosujemy IV kategorię zmiennych.

Rozróżniając czynniki S i O zwracaliśmy uwagę, że w badaniach operujemy jednym rodzajem zmiennych. Planując eksperyment z zakresu uczenia się zmierzamy do tego, żeby móc stwierdzić w wyniku badań, jakie czynniki decydują o zmianach w zachowaniu. Sam opis złożonych sytuacji i efektów uzyskiwanych w przypadku ich wystąpienia nie jest wystarczający, gdyż nie prowadzi do wykrywania ogólnych prawidłowości, a w badaniach naukowych to właśnie interesuje nas przede wszystkim.

Stwierdzenie, że jeden złożony sposób postępowania daje lepsze efekty niż drugi, nawet gdy jest ono użyteczne dla praktyki, tak długo nie ma wartości naukowej, jak długo nie wiemy, jakie czynniki decydują o istnieniu tej różnicy. W związku z tym zmierza się do redukcji liczby zmiennych występujących w eksperymencie również w obrębie jednej kategorii. Powszechnie przyjmuje się zasadę operowania jedną zmienną, mając na uwadze sytuacje eksperymentalne różniące się tylko jednym czynnikiem. Formułowanie wniosków jest wówczas najłatwiejsze, w przypadku różnicy efektów wiadomo bowiem, co decyduje o jej występowaniu. Wskazanej zasady nie należy rozumieć jako bezwzględnej konieczności posługiwania się wariantami eksperymentu, które różnią się tylko jednym czynnikiem. Mogą to również być, i często są, zespoły czynników, musimy jednak zdawać sobie wówczas sprawę, jakie zmienne wchodzą w grę, a poprzez odpowiedni ich dobór w porównywanych wariantach zmierzamy do wyjaśnienia roli każdej z nich.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.